آزمایش کلیه یکی از مهم ترین روش ها برای بررسی سلامت و عملکرد کلیه ها و تشخیص زودهنگام بیماری های کلیوی است.
کلیه ها وظیفه مهمی در دفع مواد زائد و آب اضافی از بدن و همچنین تنظیم فشار خون دارند. از آن جا که بسیاری از مشکلات کلیوی در مراحل اولیه علامت مشخصی ندارند، انجام آزمایش های خون و ادرار می تواند به شناسایی به موقع اختلالات کلیوی کمک کند.
آزمایش کراتینین، eGFR، BUN، سیستاتین C و آزمایش ادرار از رایج ترین روش های بررسی کلیه هستند.
در این مقاله با انواع آزمایش کلیه، کاربرد هر آزمایش، روش های تصویربرداری و سایر روش های تشخیصی و همچنین نکات مهم آن ها آشنا می شوید.
آشنایی با کلیه و اهمیت بررسی سلامت آن
بیشتر افراد دو کلیه دارند که هر کدام تقریباً به اندازه مشت یک فرد بالغ هستند و در دو طرف ستون فقرات، زیر قفسه سینه قرار گرفته اند.
کلیه ها با وجود اندازه کوچک، نقش مهمی در حفظ تعادل بدن دارند؛ از جمله:
- دفع مواد زائد و آب اضافی
- تنظیم مواد معدنی و فشار خون
- کمک به تولید گلبول های قرمز خون
- حفظ سلامت استخوان ها.
بسیاری از بیماری های کلیوی در مراحل اولیه بدون علامت هستند و ممکن است فرد تا زمان ایجاد آسیب قابل توجه از بیماری خود آگاه نباشد. به همین دلیل، آزمایش کلیه و بررسی منظم عملکرد این اندام اهمیت زیادی دارد؛ به ویژه در افراد مبتلا به دیابت، فشار خون بالا یا دارای سابقه خانوادگی بیماری کلیوی.
آزمایش های خون و ادرار و در صورت نیاز روش های تصویربرداری و سایر بررسی های تخصصی، به پزشک کمک می کنند بیماری های کلیوی را زودتر تشخیص داده، علت آن ها را بررسی و مناسب ترین روش درمان را انتخاب کند.
چه کسانی به آزمایش کلیه نیاز دارند؟
اگرچه انجام آزمایش کلیه برای همه افراد و در فواصل منظم ضروری نیست، اما برخی افراد به دلیل داشتن عوامل خطر یا علائم خاص، ممکن است به بررسی دقیق تر و منظم تر عملکرد کلیه ها نیاز داشته باشند. مهم ترین این افراد عبارتند از:
- افراد مبتلا به دیابت
- افراد مبتلا به فشار خون بالا
- افراد دارای سابقه خانوادگی بیماری های کلیوی
- افراد مبتلا به بیماری های قلبی یا دارای عوامل خطر مرتبط
- افرادی که علائم یا یافتهه ای غیرطبیعی در آزمایش ادرار دارند
- افرادی که پزشک با توجه به علائم، سابقه پزشکی یا شرایط فردی، بررسی عملکرد کلیه را برای آن ها ضروری می داند.
در این افراد، انجام آزمایش های خون و ادرار می تواند در شناسایی زودهنگام اختلالات کلیوی کمک کننده باشد.
نوع آزمایش و تعداد دفعات انجام آن نیز بر اساس شرایط هر فرد و نظر پزشک تعیین می شود.
مطلب پیشنهادی: علائم نارسایی کلیه چیستند؟
آزمایش خون برای بررسی عملکرد کلیه
آزمایش های خون یکی از مهم ترین روش ها برای ارزیابی عملکرد کلیه هستند. اندازه گیری کراتینین، eGFR، BUN و در برخی شرایط سیستاتین C می تواند اطلاعاتی درباره توانایی کلیه ها در تصفیه خون و دفع مواد زائد در اختیار پزشک قرار دهد.
شناسایی برخی از این مواد ممکن است نشانه وجود بیماری های زمینه ای مانند لوپوس باشد؛ بیماری هایی که می توانند به کلیه ها آسیب برسانند.
آزمایش نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی (eGFR)
نرخ تخمینی فیلتراسیون گلومرولی (eGFR) معمولاً معیار قابل اعتمادی برای ارزیابی عملکرد کلیه و توانایی آن در تصفیه خون و دفع مواد زائد است.
این مقدار بر اساس نتیجه آزمایش خون و میزان کراتینین سرم، یعنی ماده ای زائد که توسط کلیه ها از خون تصفیه می شود، محاسبه می گردد. سن و جنسیت نیز در محاسبه eGFR در نظر گرفته می شوند.
در برخی موارد، می توان از اندازه گیری سطح سیستاتین C نیز برای تخمین GFR استفاده کرد که ممکن است در شرایط خاص، برآورد دقیق تری از عملکرد کلیه ارائه دهد.
دقت eGFR ممکن است در برخی افراد کمتر باشد. برای مثال، در افراد زیر ۱۸ سال، زنان باردار، افرادی که اضافه وزن شدید دارند یا کسانی که توده عضلانی زیادی دارند، نتیجه eGFR ممکن است به طور دقیق بیانگر عملکرد واقعی کلیه نباشد.
مقدار eGFR کمتر از ۶۰ می تواند نشان دهنده کاهش عملکرد کلیه باشد، اما تشخیص بیماری مزمن کلیه معمولاً بر اساس تداوم این وضعیت یا وجود سایر شواهد آسیب کلیوی و با توجه به شرایط فرد انجام می شود.
آزمایش سیستاتین C
سیستاتین C پروتئینی است که توسط سلول های بدن تولید می شود و مانند کراتینین از طریق کلیه ها از بدن دفع می شود. به همین دلیل، پزشک می تواند با اندازه گیری سطح سیستاتین C در خون، eGFR را محاسبه و عملکرد کلیه ها را ارزیابی کند.
eGFR مبتنی بر سیستاتین C در برخی شرایط می تواند تخمین دقیق تری از عملکرد کلیه ارائه دهد، به ویژه زمانی که درباره دقت نتایج مبتنی بر کراتینین تردید وجود داشته باشد.
این آزمایش ممکن است زمانی مورد استفاده قرار گیرد که نتایج قبلی بررسی عملکرد کلیه نامشخص بوده باشد یا احتمال تغییر سطح کراتینین به دلایلی مانند سن بالا یا توده عضلانی زیاد وجود داشته باشد؛ برای مثال، در افرادی که بدنسازی می کنند.
آزمایش سیستاتین C به اندازه آزمایش کراتینین رایج نیست و ممکن است هزینه بیشتری داشته باشد.
در اندازه گیری سیستاتین C، هر چه میزان آن پایین تر باشد، معمولاً نشان دهنده عملکرد بهتر کلیه ها است.
آزمایش کراتینین سرم
سطح کراتینین سرم بر اساس یک آزمایش خون تعیین می شود که میزان کراتینین موجود در خون را اندازه گیری می کند.
این آزمایش نشان می دهد که کلیه ها تا چه اندازه به خوبی کار می کنند و هنگامی که کلیه ها عملکرد مناسبی نداشته باشند، سطح کراتینین سرم افزایش می یابد.
پزشک همچنین می تواند میزان کراتینین را با استفاده از آزمایش ادرار نیز اندازه گیری کند.
آزمایش نیتروژن اوره خون (BUN)
آزمایش نیتروژن اوره خون (BUN) میزان نیتروژن اوره موجود در خون را اندازه گیری می کند.
اوره یکی از مواد زائدی است که در نتیجه تجزیه پروتئین های موجود در مواد غذایی در بدن تولید می شود و کلیه ها آن را از خون تصفیه و از طریق ادرار دفع می کنند.
هنگامی که عملکرد کلیه ها کاهش می یابد، ممکن است سطح BUN در خون افزایش پیدا کند. با این حال، سطح BUN به تنهایی معیار دقیقی برای ارزیابی عملکرد کلیه نیست و مقدار طبیعی آن نیز می تواند با افزایش سن تغییر کند.
به همین دلیل، پزشک معمولاً نتیجه BUN را در کنار سایر شاخص ها، از جمله سطح کراتینین و eGFR، بررسی می کند تا ارزیابی کامل تری از عملکرد کلیه ها به دست آورد.
در واقع، BUN تنها یکی از عواملی است که در بررسی سلامت کلیه ها مورد توجه قرار می گیرد و تفسیر آن باید در کنار سایر نتایج آزمایش ها و شرایط فرد انجام شود.
آزمایش mGFR؛ نرخ فیلتراسیون گلومرولی اندازه گیری شده
آزمایش mGFR یک روش تخصصی برای اندازه گیری دقیق تر GFR است و برخلاف eGFR، در بررسی های معمول روزمره کمتر مورد استفاده قرار می گیرد زیرا انجام آن می تواند فرآیندی پیچیده و زمان بر باشد..
روش های مختلفی برای انجام این آزمایش وجود دارد؛ برخی از آن ها شامل جمع آوری ادرار 24 ساعته هستند، در حالی که برخی دیگر شامل گرفتن چندین نمونه خون طی چند ساعت می شوند.
آزمایش ادرار برای بررسی بیماری های کلیوی
آزمایش ادرار، یکی از روش های بررسی سلامت کلیه هاست. در این آزمایش، نمونه ای از ادرار مورد بررسی قرار می گیرد تا نشانه های بیماری کلیوی و سایر مشکلات مرتبط با سلامت شناسایی شوند.
آسیب به کلیه ها ممکن است باعث ورود پروتئین به ادرار شود که این موضوع می تواند یکی از نخستین نشانه های بیماری کلیوی باشد.
آزمایش ادرار به پزشک کمک می کند تا:
- عملکرد کلیه ها را ارزیابی کند.
- مرحله بیماری کلیوی را مشخص کند.
- بیماری هایی مانند دیابت را که می توانند به کلیه ها آسیب برسانند، تحت نظر داشته باشد.
- عوارض بیماری کلیوی، مانند کم خونی و اسیدوز متابولیک، را بررسی کند.
- مشکلات دیگری مانند عفونت کلیه یا عفونت دستگاه ادراری (UTI) را تشخیص دهد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش کبد
آزمایش تجزیه ادرار
آزمایش تجزیه ادرار، یک آزمایش ساده است که در آن نمونه ای از ادرار از نظر وجود مواد و نشانه های غیرطبیعی مورد بررسی قرار می گیرد.
در این آزمایش ابتدا ظاهر نمونه، از جمله رنگ و میزان شفاف یا کدر بودن ادرار، ارزیابی می شود. سپس یک نوار آزمایش ادرار یا دیپ استیک (نوار آغشته به مواد شیمیایی مخصوص) در نمونه قرار می گیرد. این نوار در صورت وجود برخی مواد غیرطبیعی، تغییر رنگ می دهد؛ از جمله اسید، آلبومین (پروتئین)، باکتری، خون، چرک یا قند.
در مرحله بعد، در صورت نیاز، نمونه ادرار برای بررسی دقیق تر زیر میکروسکوپ مشاهده می شود. البته بررسی میکروسکوپی در همه موارد ضروری نیست و ممکن است بسته به نتیجه مراحل قبلی و نظر پزشک انجام شود.
نسبت آلبومین به کراتینین (uACR)
آزمایش نسبت آلبومین به کراتینین ادرار (uACR) یک آزمایش ادرار ساده است که میزان آلبومین، یعنی یکی از پروتئین های اصلی خون، را در مقایسه با مقدار کراتینین موجود در ادرار اندازه گیری می کند.
کلیه های سالم معمولاً آلبومین را در خون نگه می دارند و کراتینین را از خون تصفیه و از طریق ادرار دفع می کنند؛ بنابراین، در حالت طبیعی مقدار آلبومین موجود در ادرار بسیار کم است.
افزایش uACR می تواند نشانه آسیب کلیوی باشد و این آزمایش به ویژه برای شناسایی زودهنگام آسیب کلیه در افرادی که بیشتر در معرض خطر هستند، مانند افراد مبتلا به دیابت یا فشار خون بالا، کاربرد دارد.
برای انجام این آزمایش:
- مقدار کمی از ادرار، حدود دو قاشق غذاخوری، در یک ظرف نمونه جمع آوری و به آزمایشگاه ارسال می شود.
- در آزمایشگاه میزان آلبومین و کراتینین موجود در نمونه اندازه گیری و با تقسیم مقدار آلبومین بر کراتینین، نسبت uACR محاسبه می شود.
- مقدار طبیعی uACR کمتر از ۳۰ میلی گرم بر گرم (mg/g) است و هر چه این مقدار پایین تر باشد، معمولاً بهتر است.
- uACR برابر با ۳۰ میلی گرم بر گرم یا بیشتر می تواند نشان دهنده آلبومینوری و احتمال آسیب کلیوی باشد و ممکن است پزشک برای تأیید نتیجه، تکرار آزمایش را در زمان دیگری توصیه کند.
آزمایش جمع آوری ادرار ۲۴ ساعته
آزمایش جمعآوری ادرار ۲۴ ساعته برای اندازه گیری میزان مواد مختلف موجود در ادرار، به ویژه پروتئین، انجام می شود.
این آزمایش می تواند مقدار موادی مانند سدیم، پتاسیم و اگزالات ها (ترکیباتی که در تشکیل سنگ کلیه نقش دارند) را نیز مشخص کند و به پزشک در شناسایی برخی بیماری های کلیوی یا عوامل خطر مرتبط با آن ها کمک کند.
از این آزمایش ممکن است برای بررسی سنگ کلیه، بیماری های گلومرولی یا ارزیابی عملکرد کلیه استفاده شود.
برای انجام آزمایش، باید تمام ادراری را که طی یک دوره ۲۴ ساعته تولید می کنید، در ظرف یا ظروف مخصوصی که در اختیار شما قرار می گیرد جمع آوری کنید. ممکن است برای سهولت جمع آوری، یک لگن مخصوص یا ظرف ادرار نیز به شما داده شود.
از آن جا که این آزمایش به جمع آوری تمام ادرار طی ۲۴ ساعت نیاز دارد، نسبت به آزمایش هایی که با یک نمونه ادرار انجام می شوند، کمتر رایج است و معمولاً زمانی درخواست می شود که نتایج آزمایش های قبلی غیرطبیعی باشد یا پزشک در شرایط خاص به بررسی دقیق تر نیاز داشته باشد.
آزمایش های تصویربرداری کلیه
آزمایش های تصویربرداری به دنبال شناسایی تغییرات فیزیکی در کلیه ها هستند که می توانند به یافتن علت بیماری کلیوی کمک کنند، از جمله:
- اندازه یا شکل غیر طبیعی کلیه ها
- جریان خون به سمت کلیه ها
- نشانه های آسیب یا صدمه به کلیه ها
- سنگ های کلیه، کیست ها یا تومورها
- اندازه مثانه یا مشکلات مربوط به آن
پس از انجام یک آزمایش تصویربرداری، رادیولوژیست تصاویر را بررسی کرده و نتایج را در اختیار پزشک قرار می دهد تا وی نیز با بررسی تصاویر، درباره مراحل بعدی درمان و مراقبت تصمیم گیری نماید.
برای به دست آوردن تصویری جامع از سلامت کلیه ها، نتایج آزمایش های تصویربرداری باید در کنار سایر آزمایش های آزمایشگاهی، مانند eGFR و کراتینین سرم، تفسیر شوند.
سونوگرافی کلیه
سونوگرافی کلیه یا سونوگرافی رنال، یک روش تصویربرداری بدون درد است که با استفاده از امواج صوتی، تصاویری از کلیه ها ثبت می کند.
این روش به پزشک کمک می کند اندازه، شکل و موقعیت کلیه ها را بررسی نماید و وجود مشکلاتی مانند اسکار، سنگ کلیه، تومور یا انسداد در مسیر ادرار را شناسایی کند.
سونوگرافی همچنین می تواند اطلاعاتی درباره روند پیشرفت بیماری مزمن کلیه (CKD) ارائه دهد. در این روش معمولاً نیازی به تزریق ماده حاجب داخل وریدی نیست. ممکن است از بیمار خواسته شود پیش از انجام آزمایش مثانه خود را خالی نکند و پس از آن، ادرار کند.
برای انجام سونوگرافی:
- بیمار روی تخت معاینه دراز می کشد و تکنسین پس از مالیدن ژل روی ناحیه مورد نظر، دستگاهی به نام پروب یا ترانسدیوسر را روی پوست حرکت می دهد.
- پروب، امواج صوتی را به داخل بدن می فرستد و امواج بازتاب شده از بافت ها را دریافت می کند تا تصاویر کلیه ها و سایر ساختارهای مورد نظر ایجاد شود.
- این فرآیند معمولاً حدود ۲۰ تا ۳۰ دقیقه طول می کشد.
- اگر چه این روش معمولاً دردناک نیست اما ثابت ماندن در طول انجام آن ممکن است کمی ناراحت کننده باشد.
سی تی اسکن (CT) یا CAT کلیه
سی تی اسکن یک روش تصویربرداری بدون درد است که با استفاده از اشعه ایکس و فناوری رایانه ای، تصاویر دقیق و متعددی از کلیه ها و سایر بخش های بدن تهیه می کند.
این روش معمولاً زمانی انجام می شود که پزشک به اطلاعات دقیق تری نسبت به آن چه سونوگرافی ارائه می دهد نیاز داشته باشد.
سی تی اسکن می تواند برای بررسی ناهنجاری های ساختاری کلیه ها، انسدادها و مشکلاتی مانند سنگ کلیه مورد استفاده قرار گیرد.
در برخی موارد، برای واضح تر شدن تصاویر از ماده حاجب استفاده می شود که این ماده ممکن است به صورت خوراکی مصرف شود یا از طریق تزریق وریدی وارد بدن شود.
استفاده از ماده حاجب در افراد مبتلا به بیماری کلیوی ممکن است نیازمند بررسی و احتیاط بیشتری باشد.
مراحل انجام سی تی اسکن:
- روی تخت معاینه دراز می کشید و تخت به آرامی وارد دهانه بزرگ و دایره ای شکل دستگاه اسکن می شود.
- دستگاه اسکنر به دور بدن حرکت می کند و ممکن است صداهایی مانند کلیک بشنوید.
- در طول اسکن باید کاملاً بی حرکت بمانید و ممکن است تکنسین از بیمار بخواهد برای چند لحظه نفس خود را حبس کند.
- اگر انجام سی تی اسکن با ماده حاجب ضروری باشد، تکنسین یک سرم یا مسیر وریدی (IV) برای تزریق ماده حاجب در رگ قرار می دهد و پس از پایان اسکن آن را خارج می کند.
سی تی اسکن معمولاً حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می کشد.
ام آر آی کلیه (MRI)
MRI یک روش تصویربرداری بدون استفاده از اشعه ایکس است که با کمک آهنرباهای قدرتمند و امواج رادیویی، تصاویر دقیق و متعددی از کلیه ها و سایر بخش های بدن ایجاد می کند.
این روش معمولاً زمانی انجام می شود که نتایج سونوگرافی یا سی تی اسکن به اندازه کافی واضح نباشد.
MRI می تواند برای بررسی ناهنجاری های ساختاری، انسدادها و سایر مشکلات کلیه ها مورد استفاده قرار گیرد و در برخی موارد امکان شناسایی تغییرات بیماری را در مراحل زودتر فراهم می کند.
مراحل انجام MRI:
- پیش از شروع اسکن، باید تمام وسایل فلزی مانند جواهرات و ساعت را از خود جدا کنید. اگر وسیله یا قطعه فلزی مانند ضربان ساز قلب در بدن دارید، حتماً پزشک یا تکنسین MRI را در جریان بگذارید.
- روی تخت معاینه دراز می کشید و تخت وارد محفظه ای بزرگ و تونل مانند در دستگاه MRI می شود. در طول تصویربرداری باید کاملاً بی حرکت بمانید.
- برخی از اسکن های MRI با تزریق ماده حاجب انجام می شوند تا بافت ها و رگ های خونی واضح تر دیده شوند. از آن جا که برخی مواد حاجب ممکن است برای افراد مبتلا به بیماری شدید کلیوی مناسب نباشند، پزشک پیش از انجام MRI ضرورت استفاده از آن را بررسی می کند. اگر سابقه بیماری کلیوی داشته باشید، ممکن است پیش از انجام MRI آزمایش خون برای ارزیابی عملکرد کلیه درخواست شود.
- دستگاه MRI مجموعه ای از تصاویر را ثبت می کند و در طول انجام اسکن ممکن است صداهای بلند و تکرار شونده ای از دستگاه بشنوید.
مدت زمان انجام MRI بسته به ناحیه مورد تصویربرداری متفاوت است و معمولاً حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه طول می کشد، اما ممکن است در برخی موارد تا ۹۰ دقیقه نیز زمان ببرد.
نمونه برداری از کلیه
نمونه برداری از کلیه روشی تشخیصی است که در آن یک یا چند قطعه بسیار کوچک از بافت کلیه برداشته و زیر میکروسکوپ بررسی می شود. این روش به پزشک کمک می کند علت مشکل کلیوی، شدت آسیب و مناسب ترین روش درمان را مشخص کند.
نمونه برداری معمولاً زمانی توصیه می شود که نتایج آزمایش های خون، ادرار یا تصویربرداری به اطلاعات بیشتری برای تشخیص نیاز داشته باشند.
پزشک ممکن است در شرایط زیر نمونه برداری از کلیه را پیشنهاد کند:
- وجود خون در ادرار (هماچوری)
- وجود پروتئین در ادرار (پروتئینوری)
- بیماری کلیوی با علت نامشخص
- سندرم نفروتیک؛ مجموعه ای از علائم که می تواند نشان دهنده اختلال در عملکرد کلیه باشد.
- احتمال وجود بیماری گلومرولی یا بیماری التهابی کلیه
- عملکرد نامناسب کلیه پیوندی
نمونه برداری از کلیه می تواند به پزشک در بررسی موارد زیر نیز کمک کند:
- آیا درمان بیماری کلیوی مؤثر بوده است؟
- آیا آسیب وارد شده به کلیه برگشت پذیر است؟
- آیا کلیه پیوندی عملکرد مناسبی دارد؟
- آیا تومور در کلیه وجود دارد؟
- آیا مشکل کلیوی ناشی از یک بیماری نادر کلیوی است؟
پس از انجام نمونه برداری، معمولاً بیمار برای مدتی تحت نظر قرار می گیرد تا از نبود عوارضی مانند خونریزی اطمینان حاصل شود. این دوره بسته به شرایط فرد و نظر پزشک ممکن است حدود ۲۴ تا ۴۸ ساعت طول بکشد.
پزشک پس از دریافت و بررسی نتایج نمونه برداری، از این اطلاعات برای تشخیص دقیق تر و تعیین برنامه درمانی مناسب استفاده می کند.
مطلب پیشنهادی: کم خونی چیست؟
آزمایش ژنتیک برای بیماری های کلیوی
آزمایش ژنتیک با بررسی DNA، یعنی ماده ای که اطلاعات ژنتیکی هر فرد را در خود دارد، به شناسایی تغییرات ژنتیکی کمک می کند.
این آزمایش معمولاً با نمونه خون یا بزاق انجام می شود و تغییرات ژن ها، کروموزوم ها یا پروتئین ها را بررسی می کند. برخی تغییرات یا جهش های ژنتیکی می توانند باعث ایجاد انواع خاصی از بیماری های کلیوی شوند.
نتایج آزمایش ژنتیک می تواند به پزشک در تشخیص یا رد بیماری های ژنتیکی، شناسایی علت برخی بیماری های کلیوی و بررسی احتمال ابتلا یا انتقال یک بیماری ژنتیکی به فرزندان کمک کند.
این آزمایش به ویژه در افرادی که سابقه خانوادگی بیماری کلیوی دارند یا علت بیماری آن ها مشخص نیست، اهمیت بیشتری دارد و می تواند در تشخیص، پایش و مدیریت بیماری نیز مؤثر باشد.
مشاوره ژنتیک پیش یا پس از انجام آزمایش می تواند به فرد و خانواده اش در درک نتایج و تصمیم گیری آگاهانه کمک کند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش ژنتیک
تفسیر آزمایش کلیه چگونه انجام می شود؟
تفسیر آزمایش کلیه بر اساس مجموعه ای از نتایج آزمایش های خون و ادرار انجام می شود.
شاخص هایی مانند eGFR، کراتینین، BUN و uACR هر کدام اطلاعات متفاوتی درباره عملکرد و سلامت کلیه ها ارائه می دهند. به همین دلیل، یک نتیجه غیرطبیعی به تنهایی لزوماً به معنای وجود بیماری کلیوی نیست و باید در کنار سایر نتایج آزمایش، علائم، سابقه پزشکی و شرایط فرد بررسی شود.
جدول زیر مهم ترین آزمایش های کلیه و کاربرد هر یک را به طور خلاصه نشان می دهد.
| آزمایش | چه چیزی را بررسی میکند؟ | نتیجه غیرطبیعی ممکن است نشان دهنده چه باشد؟ |
| کراتینین | عملکرد تصفیه کلیه | کاهش عملکرد کلیه یا عوامل دیگر |
| eGFR | میزان تخمینی فیلتراسیون کلیه | کاهش عملکرد کلیه |
| BUN | میزان نیتروژن اوره خون | مشکلات کلیوی یا عوامل دیگر |
| uACR | آلبومین ادرار | آسیب کلیوی/ آلبومینوری |
| آزمایش ادرار | خون، پروتئین و سایر موارد | بیماری کلیوی یا مشکلات ادراری |
سوالات متداول
۱. آزمایش کلیه چیست؟
آزمایش کلیه مجموعه ای از آزمایش های خون، ادرار و روش های تصویربرداری است که برای بررسی عملکرد و ساختار کلیه ها و شناسایی بیماری های کلیوی انجام می شود.
آزمایش کراتینین، eGFR، BUN و uACR از مهم ترین بررسی ها هستند و بسته به شرایط فرد ممکن است آزمایش های تخصصی تر نیز درخواست شوند.
۲. مهم ترین آزمایش برای بررسی عملکرد کلیه چیست؟
آزمایش eGFR یکی از مهم ترین شاخص ها برای ارزیابی عملکرد کلیه است و معمولاً در کنار کراتینین بررسی می شود.
۳. کراتینین بالا در آزمایش خون نشانه چیست؟
می تواند نشانه کاهش عملکرد کلیه باشد، اما باید همراه با eGFR و سایر شرایط فرد تفسیر شود.
۴. آیا آزمایش ادرار می تواند بیماری کلیه را نشان دهد؟
بله. وجود پروتئین، خون یا برخی مواد غیرطبیعی در ادرار می تواند نشانه آسیب یا بیماری کلیوی باشد.
۵. آزمایش uACR برای چیست؟
برای اندازه گیری میزان آلبومین موجود در ادرار و شناسایی زود هنگام آسیب کلیوی استفاده می شود.
۶. آیا برای آزمایش کلیه باید ناشتا باشیم؟
بسته به نوع آزمایش متفاوت است و در بسیاری از آزمایش های کلیه، ناشتا بودن ضروری نیست.
۷. آیا سونوگرافی کلیه برای تشخیص بیماری کلیوی کافی است؟
خیر. سونوگرافی بیشتر برای بررسی ساختار کلیه، سنگ، انسداد و برخی ناهنجاری هاست و معمولاً در کنار آزمایش خون و ادرار تفسیر می شود.
۸. چه کسانی باید به طور منظم آزمایش کلیه انجام دهند؟
افراد مبتلا به دیابت یا فشار خون بالا و کسانی که سابقه خانوادگی بیماری کلیوی دارند، ممکن است به بررسی منظم تر نیاز داشته باشند.
۹. آیا یک آزمایش با نتیجه غیرطبیعی به معنی بیماری کلیوی است؟
لزوماً نه. پزشک معمولاً نتایج چند آزمایش را همراه با سابقه پزشکی و شرایط فرد ارزیابی می کند.
۱۰. چه زمانی ممکن است نمونه برداری از کلیه لازم باشد؟
وقتی برای تشخیص علت یا نوع بیماری کلیوی به بررسی دقیق تر بافت کلیه نیاز باشد.
جمع بندی
بررسی سلامت کلیه تنها به یک آزمایش محدود نمی شود و پزشک با کنار هم قرار دادن نتایج آزمایش های خون و ادرار، تصویربرداری و در صورت نیاز نمونه برداری یا آزمایش های تخصصی تر، وضعیت کلیه ها را ارزیابی می کند.
هر یک از این روش ها اطلاعات متفاوتی درباره عملکرد یا ساختار کلیه در اختیار پزشک قرار می دهند.
بنابراین، تفسیر آزمایش کلیه باید با توجه به مجموعه نتایج، سابقه پزشکی و شرایط هر فرد انجام شود و نمی توان بر اساس یک عدد یا نتیجه آزمایش به تنهایی درباره سلامت کلیه ها قضاوت کرد.
در صورت مشاهده نتایج غیرطبیعی یا وجود عوامل خطر، مراجعه به پزشک و پیگیری منظم می تواند به تشخیص علت مشکل و انتخاب روش درمان مناسب کمک کند.
آزمایش کلیه یکی از مهم ترین روش ها برای [...]
کم خونی یا آنمی (Anemia) یکی از شایع ترین [...]
آزمایش کبد، یکی از آزمایش های خون برای بررسی [...]
آزمایش سرطان کبد، نقش کلیدی در تشخیص زودهنگام این [...]
سرطان رحم، یکی از شایع ترین سرطان های زنان [...]
آزمایش HPV در مردان یکی از مهم ترین روش [...]
آزمایش خون WBC به عنوان بخشی از آزمایش CBC، [...]