دیابت یک بیماری مزمن است که در آن قند خون افزایش می یابد و در صورت کنترل نشدن می تواند به قلب، کلیه ها، چشم ها، اعصاب و عروق خونی آسیب برساند. بیماری دیابت انواع مختلفی دارد و علائم، روش تشخیص و درمان آن با توجه به نوع بیماری متفاوت است. تشخیص زود هنگام و کنترل قند خون می تواند خطر عوارض این بیماری را کاهش دهد. در این مقاله با انواع دیابت، علائم، روش های تشخیص، درمان، عوارض و راه های پیشگیری از بیماری آشنا می شوید.
دیابت چیست؟
دیابت یک بیماری مزمن است و زمانی ایجاد می شود که لوزالمعده به اندازه کافی انسولین تولید نمی کند یا بدن نمی تواند به درستی از انسولین استفاده کند.
انسولین هورمونی است که به تنظیم قند خون کمک می کند. وقتی انسولین کافی نباشد یا بدن به آن پاسخ مناسبی ندهد، قند خون افزایش پیدا می کند.
افزایش مداوم قند خون، به ویژه در صورت کنترل نشدن دیابت، می تواند به مرور زمان به اندام ها و بخش های مختلف بدن آسیب برساند و خطر مشکلاتی مانند بیماری های قلبی، آسیب کلیه، اختلالات بینایی و آسیب عصبی را افزایش دهد.
شیوع دیابت در سراسر جهان در سال های اخیر افزایش یافته است. بر اساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، در سال ۲۰۲۲ حدود 14 درصد از افراد ۱۸ ساله و بالاتر در جهان به دیابت مبتلا بودند؛ این میزان در سال ۱۹۹۰ حدود 7 درصد بود.
دیابت همچنین یکی از علل مهم مرگ و میر و بیماری های مزمن در جهان است و می تواند با افزایش خطر بیماری های قلبی، سکته مغزی و بیماری های کلیوی همراه باشد.
مطلب پیشنهادی: آزمایش قند خون: آمادگی، انواع، انجام و تفسیر نتایج
انواع دیابت
دیابت نوع ۱
در دیابت نوع ۱ (که پیش از این با نام های دیابت وابسته به انسولین، دیابت نوجوانان یا دیابت شروع شده در دوران کودکی شناخته می شد) لوزالمعده انسولین کافی تولید نمی کند یا تولید انسولین متوقف می شود. در نتیجه، قند نمی تواند به درستی وارد سلول ها شود و قند خون افزایش پیدا می کند.
افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ برای کنترل قند خون به تزریق یا دریافت مداوم انسولین نیاز دارند.
علائم این نوع دیابت معمولاً به سرعت ظاهر می شوند و ممکن است در کودکان و بزرگسالان دیده شوند.
علت دقیق دیابت نوع ۱ هنوز به طور کامل مشخص نیست و در حال حاضر روش شناخته شده ای برای پیشگیری از آن وجود ندارد.
دیابت نوع ۲
دیابت نوع ۲ شایع ترین نوع دیابت است. در این بیماری، بدن به درستی از انسولین استفاده نمی کند و به تدریج ممکن است تولید انسولین نیز کاهش پیدا کند. در نتیجه، قند خون افزایش می یابد.
اضافه وزن، کم تحرکی و سابقه خانوادگی از عوامل مهم افزایش خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ هستند. این نوع دیابت بیشتر در بزرگسالان دیده می شود، اما امروزه در کودکان و نوجوانان نیز در حال افزایش است.
دیابت نوع ۲ معمولاً به تدریج ایجاد می شود و ممکن است فرد برای مدت طولانی متوجه بیماری خود نشود. با این حال، در بسیاری از موارد می توان با تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن مناسب، خطر ابتلا به آن را کاهش داد.
دیابت بارداری
دیابت بارداری نوعی دیابت است که در دوران بارداری ایجاد می شود و در آن قند خون بالاتر از حد طبیعی است، اما هنوز به محدوده دیابت غیر بارداری نرسیده است.
دیابت بارداری معمولاً علامت مشخصی ندارد و به همین دلیل با آزمایش های غربالگری در دوران بارداری تشخیص داده می شود.
این بیماری می تواند خطر برخی عوارض دوران بارداری و زایمان را افزایش دهد. همچنین مادر و کودک در آینده در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار دارند.
پیش دیابت، اختلال تحمل گلوکز و اختلال قند خون ناشتا
پیش دیابت به وضعیتی گفته می شود که قند خون بالاتر از حد طبیعی است، اما هنوز به محدوده تشخیصی دیابت نرسیده است.
اختلال تحمل گلوکز (IGT) و اختلال قند خون ناشتا (IFG) دو حالت از پیش دیابت هستند. افراد مبتلا به این وضعیت در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار دارند، اما پیش دیابت لزوماً به دیابت تبدیل نمی شود.
علائم دیابت چیست؟
علائم دیابت به نوع بیماری و میزان افزایش قند خون بستگی دارد. برخی افراد، به ویژه در مراحل اولیه دیابت نوع ۲ و پیش دیابت، ممکن است هیچ علامت مشخصی نداشته باشند.
تشنگی و گرسنگی بیش از حد، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید و کاهش وزن ناخواسته از علائم شایع دیابت هستند. در دیابت نوع ۱، علائم معمولاً سریع تر ظاهر می شوند، در حالی که دیابت نوع ۲ ممکن است به تدریج ایجاد شود.
علائم شایع دیابت
علائم شایع دیابت عبارت اند از:
- احساس تشنگی شدید
- تکرر ادرار
- تاری دید
- احساس خستگی
- کاهش وزن ناخواسته
این علائم ممکن است در همه افراد دیده نشوند و شدت آن ها نیز متفاوت باشد. در صورت مشاهده علائم مداوم، بهتر است برای بررسی قند خون و تشخیص علت آن به پزشک مراجعه کنید.
علائم دیابت نوع ۱
علائم دیابت نوع ۱ معمولاً به سرعت و به طور ناگهانی ظاهر می شوند و ممکن است در مدت زمان کوتاهی شدت پیدا کنند. در برخی موارد که علائم بیماری شدید است، فرد می تواند برای بررسی قند خون و انجام آزمایش های تشخیصی، به پزشک یا مراکز درمانی مراجعه کند.
علائم دیابت نوع ۲
علائم دیابت نوع ۲ معمولاً به تدریج ظاهر می شوند و ممکن است خفیف باشند. به همین دلیل، فرد ممکن است برای سال ها از ابتلا به بیماری خود مطلع نباشد.
در برخی موارد، دیابت نوع ۲ زمانی تشخیص داده می شود که عوارض بیماری از قبل ایجاد شده باشند.
علائم پیش دیابت
پیش دیابت معمولاً علائم مشخصی ندارد و ممکن است فرد از وجود آن بی خبر باشد. به همین دلیل، بررسی و غربالگری قند خون اهمیت دارد.
علائم قند خون بالا
قند خون بالا (هایپرگلیسمی) می تواند به دلایل مختلفی مانند پرخوری، بیماری یا مصرف نکردن داروهای کاهنده قند خون به مقدار کافی، ایجاد شود.
علائم قند خون بالا می تواند شامل موارد زیر باشد:
- تشنگی بیشتر از حد معمول
- تکرر ادرار
- تاری دید
- احساس خستگی
- سردرد
- تحریک پذیری
در صورت بالا بودن مداوم قند خون، ممکن است نیاز باشد برنامه غذایی، داروها یا هر دو، طبق نظر پزشک تنظیم شوند.
علائم قند خون پایین
قند خون پایین (هایپوگلیسمی) به زمانی گفته می شود که سطح قند خون به کمتر از ۷۰ میلی گرم در دسی لیتر برسد.
مصرف بیش از حد انسولین و برخی داروهای کاهنده قند خون، حذف وعده غذایی یا افزایش فعالیت بدنی می تواند باعث افت قند خون شود.
علائم قند خون پایین عبارت اند از:
- تعریق
- لرزش
- ضعف
- گرسنگی
- سرگیجه
- سردرد
- تاری دید
- تپش قلب
- تحریک پذیری
- اختلال در تکلم
- خواب آلودگی
- گیجی
- غش
- تشنج
برای درمان قند خون پایین، مصرف کربوهیدرات هایی که به سرعت جذب می شوند، مانند آبمیوه یا قرص گلوکز، می تواند به افزایش سریع قند خون کمک کند.
چه کسانی در معرض خطر دیابت هستند و باید غربالگری شوند؟
غربالگری پیش دیابت و دیابت نوع ۲ با توجه به عوامل خطر و شرایط فرد انجام می شود و در افراد زیر اهمیت بیشتری دارد:
- بزرگسالان دارای اضافه وزن یا چاقی که حداقل یک یا چند عامل خطر دیابت را داشته باشند. این عوامل شامل فشار خون بالا، سطح غیرطبیعی کلسترول، کم تحرکی، سابقه سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS) یا بیماری قلبی و داشتن یکی از بستگان نزدیک مبتلا به دیابت می باشد.
- همه بزرگسالان از ۳۵ سال به بعد باید سطح قند خون خود را بررسی کنند. اگر نتیجه آزمایش طبیعی باشد، توصیه می شود غربالگری دیابت هر سه سال یک بار تکرار شود.
- زنانی که سابقه دیابت بارداری داشته اند باید هر سه سال یک بار از نظر ابتلا به دیابت غربالگری شوند.
- افراد مبتلا به پیش دیابت باید حداقل به صورت سالانه آزمایش های مربوط به دیابت را انجام دهند.
- افراد مبتلا به HIV نیز باید از نظر ابتلا به دیابت آزمایش شوند.
آزمایش های تشخیص دیابت و پیش دیابت
تشخیص زودهنگام دیابت، به پیشگیری از عوارض بیماری کمک می کند. بهترین راه تشخیص دیابت، انجام معاینات منظم و آزمایش خون است. با یک آزمایش ساده قند خون می توان دیابت و پیش دیابت را در مراحل اولیه شناسایی کرد.
آزمایش A1C
این آزمایش به ناشتا بودن نیاز ندارد و میانگین سطح قند خون را در ۲ تا ۳ ماه گذشته نشان می دهد. آزمایش A1C میزان قندی را اندازه گیری می کند که به هموگلوبین موجود در گلبول های قرمز متصل شده است. به A1C، آزمایش هموگلوبین گلیکوزیله نیز گفته می شود.
- A1C کمتر از ۵.۷ درصد: طبیعی
- A1C بین ۵.۷ تا ۶.۴ درصد: پیش دیابت
- A1C برابر یا بالاتر از ۶.۵ درصد در دو آزمایش جداگانه: دیابت
در افراد بدون علائم واضح، نتیجه 6.5 درصد یا بیشتر معمولاً باید با تکرار آزمایش یا یک آزمایش تشخیصی دیگر تأیید شود.
آزمایش قند خون تصادفی
در این آزمایش، نمونه خون در هر زمانی از روز گرفته می شود و نیازی به ناشتا بودن نیست. قند خون ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر (۱۱.۱ میلی مول در لیتر) یا بیشتر، در صورت وجود علائم کلاسیک افزایش قند خون یا بحران هایپرگلیسمی، می تواند معیار تشخیص دیابت باشد.
آزمایش قند خون ناشتا
برای انجام این آزمایش باید معمولاً حداقل ۸ ساعت ناشتا باشید.
- کمتر از ۱۰۰ میلی گرم در دسی لیتر (۵.۶ میلی مول در لیتر): طبیعی
- بین ۱۰۰ تا ۱۲۵ میلی گرم در دسی لیتر (۵.۶ تا ۶.۹ میلی مول در لیتر): پیش دیابت
- ۱۲۶ میلی گرم در دسی لیتر (۷ میلی مول در لیتر) یا بالاتر در دو آزمایش جداگانه: دیابت
در افراد بدون علائم واضح، نتیجه ۱۲۶ میلی گرم در دسی لیتر یا بیشتر معمولاً باید با تکرار آزمایش یا یک آزمایش تشخیصی دیگر تأیید شود.
آزمایش تحمل گلوکز
در این آزمایش، پس از حداقل ۸ ساعت ناشتایی، ابتدا قند خون اندازه گیری می شود. سپس فرد یک محلول حاوی مقدار مشخصی گلوکز می نوشد و قند خون ۲ ساعت بعد دوباره اندازه گیری می شود.
- کمتر از ۱۴۰ میلی گرم در دسی لیتر (۷.۸ میلی مول در لیتر): طبیعی
- بین ۱۴۰ تا ۱۹۹ میلی گرم در دسی لیتر (۷.۸ تا ۱۱ میلی مول در لیتر): پیش دیابت
- ۲۰۰ میلی گرم در دسی لیتر (۱۱.۱ میلی مول در لیتر) یا بالاتر: دیابت
در افراد بدون علائم واضح، نتیجه در محدوده دیابت معمولاً باید با تکرار آزمایش یا یک آزمایش تشخیصی دیگر تأیید شود.
عوارض دیابت چیست؟
دیابت در صورت کنترل نشدن می تواند به مرور زمان به عروق خونی، قلب، چشم ها، کلیه ها و اعصاب آسیب برساند.
افراد مبتلا به دیابت همچنین در معرض خطر بیشتری برای مشکلاتی مانند حمله قلبی، سکته مغزی و نارسایی کلیه قرار دارند.
آسیب به عروق خونی چشم می تواند باعث کاهش یا از دست دادن دائمی بینایی شود. همچنین آسیب عصبی و کاهش جریان خون می تواند مشکلاتی در پاها ایجاد کند که در برخی موارد به زخم پا و حتی قطع عضو منجر می شود.
مطلب پیشنهادی: آزمایش کلیه
عوارض حاد و شرایط اورژانسی دیابت
عوامل مختلفی می توانند بر سطح قند خون تأثیر بگذارند. گاهی تغییرات شدید قند خون باعث بروز عوارضی می شوند که نیاز به رسیدگی فوری پزشکی دارند.
کتواسیدوز دیابتی (DKA)
کتواسیدوز دیابتی (DKA) یکی از عوارض جدی دیابت است. زمانی که سلول های بدن برای تأمین انرژی با کمبود مواجه شوند، بدن شروع به تجزیه چربی ها می کند. در این فرآیند، موادی اسیدی به نام کتون تولید می شوند که تجمع آن ها در خون می تواند خطرناک باشد.
علائم کتواسیدوز دیابتی عبارت اند از:
- تهوع و استفراغ
- درد شکم
- بوی شیرین یا میوه ای در بازدم
- تنگی نفس
- خشکی دهان
- ضعف
- گیجی
- کما
برای بررسی کتون می توان از کیت آزمایش کتون ادرار استفاده کرد. در صورت مشاهده کتون بالا در ادرار، باید فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید. کتواسیدوز دیابتی در افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ شایع تر است.
سندرم هایپر اسمولار هایپرگلیسمیک (HHS)
سندرم هایپر اسمولار هایپرگلیسمیک در اثر افزایش شدید قند خون ایجاد می شود و می تواند باعث کم آبی شدید و غلیظ شدن خون شود.
علائم این وضعیت که می تواند تهدید کننده زندگی باشد، عبارتاند از:
- قند خون بالاتر از ۶۰۰ میلی گرم در دسی لیتر (۳۳.۳ میلی مول در لیتر)
- خشکی دهان
- تشنگی شدید
- تب
- خواب آلودگی
- گیجی
- اختلال یا از دست دادن بینایی
- توهم
این وضعیت بیشتر در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ دیده می شود و اغلب پس از یک بیماری ایجاد می شود. در صورت بروز این علائم، باید فوراً برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام کنید.
دیابت چگونه درمان می شود؟
روش درمان دیابت به نوع بیماری و شرایط فرد بستگی دارد. کنترل قند خون، انسولین و داروهای دیابت ممکن است بخشی از روند درمان باشند.
داشتن تغذیه سالم، حفظ وزن مناسب و فعالیت بدنی منظم نیز از مهم ترین بخش های مدیریت دیابت هستند.
درمان دیابت نوع ۱
درمان دیابت نوع ۱ شامل تزریق انسولین یا استفاده از پمپ انسولین، پایش منظم قند خون و توجه به میزان کربوهیدرات مصرفی است. در برخی افراد، پیوند پانکراس یا پیوند سلول های جزایر پانکراس نیز ممکن است به عنوان گزینه درمانی مطرح شود.
درمان دیابت نوع ۲
درمان دیابت نوع ۲ بیشتر بر تغییر سبک زندگی، کنترل قند خون و استفاده از داروهای دیابت، انسولین یا ترکیبی از آن ها تمرکز دارد.
برخی از داروهای مورد استفاده برای کنترل دیابت نوع ۲ عبارت اند از:
- متفورمین
- آگونیست های گیرنده GLP-1
- مهارکننده های SGLT-2
- سایر داروهای کاهش دهنده قند خون
افراد مبتلا به دیابت ممکن است علاوه بر داروهای کاهنده قند خون، برای کنترل فشار خون و کاهش خطر عوارض بیماری، به داروهای دیگری مانند استاتین ها نیز نیاز داشته باشند.
در صورت بروز عوارض دیابت، ممکن است مراقبت های پزشکی بیشتری لازم باشد، از جمله:
- مراقبت و درمان زخم های پا
- غربالگری و درمان بیماری کلیوی
- معاینه چشم برای بررسی رتینوپاتی دیابتی
درمان پیش دیابت
درمان پیش دیابت معمولاً بر اصلاح سبک زندگی تمرکز دارد. تغذیه سالم، فعالیت بدنی منظم و حفظ وزن مناسب می توانند به بازگشت قند خون به محدوده طبیعی یا جلوگیری از پیشرفت آن به دیابت نوع ۲ کمک کنند.
در برخی افراد پرخطر، پزشک ممکن است متفورمین را نیز توصیه کند. همچنین کنترل فشار خون و چربی خون و مصرف داروهای مربوط به آن ها، در صورت نیاز، می تواند به کاهش خطر بیماری های قلبی عروقی کمک کند.
درمان دیابت بارداری
درمان دیابت بارداری معمولاً شامل رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی منظم و پایش قند خون است. اگر با تغییر سبک زندگی، قند خون به محدوده هدف نرسد، پزشک ممکن است درمان دارویی، از جمله انسولین، را تجویز کند.
پایش قند خون
پایش منظم قند خون یکی از بخش های مهم مدیریت دیابت است. تعداد دفعات اندازه گیری قند خون به نوع دیابت، داروهای مصرفی و شرایط فرد بستگی دارد.
برخی افراد، به ویژه افرادی که انسولین مصرف می کنند، ممکن است به اندازه گیری چند باره قند خون در طول روز یا استفاده از دستگاه پایش مداوم قند خون (CGM) نیاز داشته باشند.
آزمایش A1C نیز برای ارزیابی میانگین قند خون در حدود ۲ تا ۳ ماه گذشته استفاده می شود و معمولاً هر ۳ ماه یک بار یا طبق نظر پزشک انجام م یشود. هدف A1C برای هر فرد می تواند متفاوت باشد و پزشک آن را بر اساس شرایط فرد تعیین می کند.
انسولین
افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ برای کنترل قند خون به انسولین نیاز دارند. برخی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ یا دیابت بارداری نیز ممکن است در صورت کافی نبودن سایر روشهای درمانی به انسولین نیاز پیدا کنند.
انسولین معمولاً با استفاده از سرنگ، قلم یا پمپ انسولین دریافت می شود. نوع و مقدار آن بر اساس نوع دیابت، میزان قند خون و شرایط فرد توسط پزشک تعیین می شود.
داروهای دیابت
در کنار انسولین، داروهای دیابت می توانند به کاهش قند خون و کنترل بهتر بیماری کمک کنند. انتخاب دارو به نوع دیابت، میزان قند خون، بیماری های همراه و شرایط فرد بستگی دارد.
متفورمین معمولاً یکی از نخستین داروهایی است که برای درمان دیابت نوع ۲ تجویز می شود. داروهای مهارکننده SGLT-2 نیز با افزایش دفع قند از طریق ادرار به کاهش قند خون کمک می کنند.
رژیم غذایی و فعالیت بدنی
تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم از بخش های مهم مدیریت دیابت هستند. رژیم غذایی مناسب می تواند به کنترل قند خون و حفظ وزن مناسب کمک کند.
مصرف سبزیجات، میوه ها، غلات کامل، منابع پروتئینی کم چرب و مواد غذایی سرشار از فیبر توصیه می شود و بهتر است مصرف قندهای افزوده، کربوهیدرات های تصفیه شده و چربی های اشباع محدود شود.
فعالیت بدنی منظم نیز به کنترل قند خون و بهبود سلامت عمومی کمک می کند. فعالیت هایی مانند پیاده روی، شنا و دوچرخه سواری گزینه های مناسبی هستند.
برای بیشتر بزرگسالان، حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته توصیه می شود. افراد کم تحرک بهتر است فعالیت را به تدریج افزایش دهند.
پیوند پانکراس
پیوند پانکراس ممکن است برای برخی افراد مبتلا به دیابت نوع ۱، به ویژه در شرایط خاص، گزینه ای درمانی باشد. در صورت موفقیت آمیز بودن پیوند، ممکن است نیاز فرد به تزریق انسولین کاهش یابد یا از بین برود.
با این حال، پیوند پانکراس یک روش درمانی پیچیده است و به دلیل نیاز به مصرف داروهای سرکوب کننده سیستم ایمنی و احتمال عوارض، فقط برای افراد واجد شرایط و در شرایط خاص انجام می شود.
جراحی چاقی
جراحی چاقی ممکن است برای برخی افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ و چاقی، به کاهش وزن و بهبود کنترل قند خون کمک کند اما مانند هر روش درمانی، خطرات و مزایای خاص خود را دارند و باید با نظر پزشک بررسی شوند.
چگونه از دیابت نوع 2 پیشگیری کنیم؟
تغییرات در سبک زندگی بهترین راه برای پیشگیری از دیابت نوع 2 یا به تاخیر انداختن شروع آن است. مهم ترین اقدامات عبارت اند از:
- حفظ وزن مناسب و کاهش وزن در صورت اضافه وزن.
- حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی با شدت متوسط در هفته
- داشتن رژیم غذایی متعادل و سرشار از سبزیجات، میوه ها، غلات کامل و منابع پروتئینی مناسب
- خودداری از مصرف دخانیات
در افراد مبتلا به پیش دیابت، کاهش حدود ۷ درصد از وزن بدن همراه با حداقل ۱۵۰ دقیقه فعالیت بدنی در هفته می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ را کاهش دهد یا شروع بیماری را به تأخیر بیندازد.
مدیریت دیابت در بارداری
کنترل قند خون در دوران بارداری برای حفظ سلامت مادر و نوزاد اهمیت دارد و می تواند به کاهش خطر عوارض هنگام زایمان کمک کند.
پزشک در طول زایمان قند خون مادر را نیز کنترل می کند. افزایش قند خون مادر می تواند باعث ترشح بیش از حد انسولین در بدن نوزاد شود و در نتیجه، قند خون نوزاد بلافاصله پس از تولد کاهش پیدا کند.
پزشک در اوایل دوران بارداری بررسی می کند که آیا مادر در معرض خطر بالای ابتلا به دیابت بارداری قرار دارد یا خیر. در افراد پرخطر، ممکن است آزمایش دیابت در اولین ویزیت دوران بارداری انجام شود. اگر خطر ابتلا متوسط باشد، غربالگری معمولاً در سه ماهه دوم بارداری انجام می شود.
زندگی با دیابت و مراقبت های روزانه
کنترل دیابت فقط به مصرف دارو محدود نمی شود و مراقبت های روزانه نیز نقش مهمی در پیشگیری از عوارض بیماری دارند.
- پایش و ویزیت منظم: قند خون، فشار خون و چربی خون را طبق هماهنگی با پزشک پیگیری کنید و برای معاینه های دوره ای، از جمله بررسی چشم ها، مراجعه منظم داشته باشید.
- مراقبت از پاها: پاها را روزانه بررسی کنید و به زخم، تاول، قرمزی یا تورم توجه داشته باشید. پاها را بشویید و به خوبی خشک کنید و در صورت وجود زخم یا آسیب بهبود نیافته، به پزشک مراجعه کنید.
- مراقبت از دهان و دندان: بهداشت دهان و دندان را رعایت کنید و معاینه های منظم دندان پزشکی داشته باشید.
- واکسیناسیون: واکسن های مورد نیاز، از جمله واکسن آنفلوانزا و سایر واکسن های توصیه شده را طبق نظر پزشک دریافت کنید.
- پیشگیری و آمادگی برای افت قند خون: اگر دارو یا انسولین مصرف می کنید، علائم افت قند خون را بشناسید و در صورت تجویز پزشک، گلوکاگون در دسترس داشته باشید. بهتر است اعضای خانواده یا افراد نزدیک نیز نحوه کمک در افت شدید قند خون را بدانند.
- اصلاح سبک زندگی: از مصرف دخانیات خودداری کنید، خواب کافی داشته باشید و برای مدیریت استرس تلاش کنید. در صورت مصرف الکل، درباره تأثیر آن بر قند خون و داروهای خود با پزشک مشورت کنید.
چه زمانی برای دیابت به پزشک مراجعه کنیم؟
اگر علائم دیابت را دارید، اولین قدم مراجعه به پزشک است. اگر کودک شما علائم دیابت دارد، باید برای ارزیابی به پزشک یا متخصص اطفال مراجعه کنید.
اگر قند خون بسیار بالا باشد یا علائم شدید و نگران کننده ای وجود داشته باشد، ممکن است مراجعه فوری به اورژانس لازم باشد.
در صورتی که وضعیت اورژانسی نباشد، پزشک ممکن است برای بررسی دقیق تر شما را به متخصص غدد و متابولیسم (اندوکرینولوژیست) ارجاع دهد.
پس از تشخیص دیابت نیز ممکن است برای دریافت آموزش های لازم درباره کنترل قند خون، تغذیه، داروها و مدیریت بیماری در زندگی روزمره، با متخصص تغذیه مشورت کنید.
سوالات متداول
دیابت چیست؟
دیابت یک بیماری مزمن است که در آن قند خون به دلیل اختلال در تولید یا عملکرد انسولین افزایش پیدا می کند. این بیماری انواع مختلفی دارد که دیابت نوع ۱، نوع ۲ و دیابت بارداری از مهم ترین آن ها هستند.
شایع ترین علائم دیابت چیست؟
تشنگی زیاد، تکرر ادرار، خستگی، تاری دید و کاهش وزن ناخواسته از علائم شایع دیابت هستند. با این حال، دیابت نوع ۲ و پیش دیابت ممکن است در مراحل اولیه هیچ علامت مشخصی نداشته باشند.
تفاوت دیابت نوع ۱ و نوع ۲ چیست؟
در دیابت نوع ۱، بدن انسولین کافی تولید نمی کند و فرد برای کنترل قند خون به انسولین نیاز دارد. در دیابت نوع ۲، بدن به درستی از انسولین استفاده نمی کند و ممکن است به تدریج تولید انسولین نیز کاهش پیدا کند.
قند خون ناشتا چند باشد دیابت محسوب می شود؟
اگر قند خون ناشتا ۱۲۶ میلی گرم در دسی لیتر (۷ میلی مول در لیتر) یا بیشتر باشد، در محدوده تشخیصی دیابت قرار دارد. در افراد بدون علائم واضح، این نتیجه معمولاً باید با تکرار آزمایش یا یک آزمایش تشخیصی دیگر تأیید شود.
آیا پیش دیابت قابل برگشت است؟
بله. پیش دیابت در بسیاری از افراد با تغییر سبک زندگی، کاهش وزن در صورت اضافه وزن و فعالیت بدنی منظم می تواند به محدوده طبیعی برگردد یا از پیشرفت آن به دیابت نوع ۲ جلوگیری یا آن را به تأخیر بیندازد.
آیا دیابت قابل درمان است؟
دیابت نوع ۱ در حال حاضر درمان قطعی ندارد، اما با انسولین و مراقبت مناسب قابل کنترل است. دیابت نوع ۲ نیز با تغییر سبک زندگی و دارو در صورت نیاز، قابل کنترل است و در برخی افراد ممکن است قند خون به محدوده غیردیابتی برسد.
دیابت یک بیماری مزمن است که در آن قند [...]
آزمایش کلیه یکی از مهم ترین روش ها برای [...]
کم خونی یا آنمی (Anemia) یکی از شایع ترین [...]
آزمایش کبد، یکی از آزمایش های خون برای بررسی [...]
آزمایش سرطان کبد، نقش کلیدی در تشخیص زودهنگام این [...]
سرطان رحم، یکی از شایع ترین سرطان های زنان [...]
آزمایش HPV در مردان یکی از مهم ترین روش [...]