تفسیر آزمایش خون؛ معنی نتایج را ساده و دقیق بدانید
راهنمای تفسیر آزمایش خون در آزمایشگاه دکتر خلیلی
در این راهنمای جامع، معنی انواع فاکتورهای آزمایش خون، محدوده نرمال و علت بالا یا پایین بودن نتایج را بررسی می کنیم. از آزمایش های رایج مانند CBC، قند و چربی خون تا آزمایش های کبد، کلیه، تیروئید، ویتامین ها، هورمون ها، چکاپ و آزمایش های مرتبط با بیماری ها را به زبان ساده بشناسید و با مفهوم اعداد و اختصارات موجود در برگه آزمایش خود آشنا شوید.
واحدها و اختصارات رایج در آزمایش خون
برای درک بهتر جواب آزمایش خون، آشنایی با واحدهای اندازه گیری و اختصارات درج شده در برگه آزمایش اهمیت زیادی دارد. هر فاکتور بر اساس نوع سلول، ماده یا ترکیب مورد بررسی با واحد مشخصی گزارش می شود. به همین دلیل ممکن است یک نتیجه در آزمایشگاه های مختلف یا کشورهای گوناگون، با واحدهای متفاوتی نمایش داده شود.
چرا واحدهای آزمایش خون اهمیت دارند؟
تفسیر یک نتیجه فقط با مشاهده عدد آن امکان پذیر نیست. واحد اندازه گیری، محدوده مرجع آزمایشگاه، سن و جنسیت فرد، شرایط جسمی و نوع آزمایش نیز در ارزیابی نتیجه نقش دارند و باید همزمان در نظر گرفته شوند.
برای نمونه، ممکن است مقدار یک فاکتور در یک آزمایشگاه بر اساس mg/dL و در آزمایشگاه دیگر بر اساس mmol/L ثبت شود. بنابراین هنگام بررسی یا مقایسه نتایج، علاوه بر مقدار عددی، به واحد و محدوده مرجع درج شده در همان برگه آزمایش توجه کنید.
همچنین علامت ها و عباراتی مانند H، L، High، Low، Positive و Negative که در کنار برخی نتایج قرار می گیرند، به تنهایی نشان دهنده وجود یا عدم وجود بیماری نیستند و باید با توجه به سایر نتایج آزمایش و شرایط فرد تفسیر شوند.
| اختصار | نام کامل | معنی و کاربرد |
|---|---|---|
| cmm | Cubic Millimeter | میلی متر مکعب؛ معمولا برای نشان دادن تعداد سلول های موجود در حجم مشخصی از خون به کار می رود. |
| fL | Femtoliter | فمتولیتر؛ واحد بسیار کوچکی برای اندازه گیری حجم است و در آزمایش خون برای بررسی حجم سلول هایی مانند گلبول قرمز کاربرد دارد. |
| g/dL | Gram per Deciliter | گرم در دسی لیتر؛ برای مشخص کردن غلظت موادی مانند هموگلوبین و برخی پروتئین های موجود در خون استفاده می شود. |
| IU/L | International Unit per Liter | واحد بین المللی در لیتر؛ برای بیان میزان فعالیت یا مقدار بعضی آنزیم ها، هورمون ها و مواد زیستی به کار می رود. |
| U/L | Unit per Liter | واحد در لیتر؛ بیشتر برای مشخص کردن میزان فعالیت آنزیم هایی مانند ALT، AST و ALP در آزمایش خون استفاده می شود. |
| mEq/L | Milliequivalent per Liter | میلی اکی والان در لیتر؛ بیشتر برای سنجش مقدار الکترولیت هایی مانند سدیم، پتاسیم و کلر در خون کاربرد دارد. |
| mg/dL | Milligram per Deciliter | میلی گرم در دسی لیتر؛ از واحدهای پرکاربرد برای سنجش قند، کلسترول، تری گلیسیرید، اوره، کراتینین و سایر مواد خون است. |
| µg/dL | Microgram per Deciliter | میکروگرم در دسی لیتر؛ برای تعیین مقدار موادی مانند آهن و برخی هورمون ها و ترکیبات موجود در خون استفاده می شود. |
| mL | Milliliter | میلی لیتر؛ معادل یک هزارم لیتر است و معمولا برای مشخص کردن حجم مایعات یا مقدار نمونه آزمایش به کار می رود. |
| mmol/L | Millimole per Liter | میلی مول در لیتر؛ برای نشان دادن غلظت مواد مختلف در خون از جمله برخی الکترولیت ها، قند و ترکیبات شیمیایی استفاده می شود. |
| µmol/L | Micromole per Liter | میکرومول در لیتر؛ واحدی برای بیان غلظت موادی مانند کراتینین و برخی ترکیبات شیمیایی موجود در خون است. |
| ng/mL | Nanogram per Milliliter | نانوگرم در میلی لیتر؛ برای اندازه گیری مقدار بسیار کم برخی هورمون ها، ویتامین ها و ترکیبات زیستی در خون کاربرد دارد. |
| pg/mL | Picogram per Milliliter | پیکوگرم در میلی لیتر؛ برای سنجش غلظت بسیار پایین برخی هورمون ها و مواد زیستی در نمونه خون استفاده می شود. |
| pg | Picogram | پیکوگرم؛ برابر با یک تریلیونم گرم است و معمولا برای بیان مقدار بسیار کم یک ماده یا برخی شاخص های سلولی استفاده می شود. |
| % | Percent | درصد؛ برای مشخص کردن سهم یک جزء از کل استفاده می شود، مانند هماتوکریت (HCT) یا درصد انواع مختلف گلبول های سفید خون. |
| Ratio | Ratio | نسبت؛ برای نشان دادن رابطه یا مقایسه مقدار دو شاخص با یکدیگر در برخی آزمایش ها و ارزیابی های آزمایشگاهی به کار می رود. |