آزمایش خون WBC: علائم،کاربرد و تفسیر نتایج

آزمایش خون WBC به عنوان بخشی از آزمایش CBC، یکی از مهم‌ ترین و پرکاربردترین آزمایش ‌های خون است که برای بررسی وضعیت سیستم ایمنی بدن و تشخیص بسیاری از بیماری ‌ها مورد استفاده قرار می‌ گیرد و با اندازه‌ گیری تعداد گلبول‌ های سفید خون (WBC) به پزشکان کمک می ‌کند تا وجود عفونت ‌ها، التهاب‌ ها، واکنش ‌های آلرژیک و حتی برخی سرطان ‌های خونی مانند لوسمی و لنفوم را شناسایی کنند.

گلبول ‌های سفید خون نقش اول دفاعی بدن را در برابر میکرو ارگانیسم ‌های مهاجم ایفا می‌ کنند و هرگونه افزایش یا کاهش غیرطبیعی در تعداد آن ‌ها می ‌تواند نشانه ‌ای از یک اختلال زمینه ‌ای باشد.

در این مقاله به‌ طور کامل با آزمایش خون  WBC، انواع گلبول ‌های سفید، محدوده طبیعی نتایج، تفسیر مقادیر بالا یا پایین و نکات مهم مراقبتی آشنا خواهید شد تا درک دقیق ‌تری از نتایج آزمایش خود داشته باشید.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون RBC

گلبول های سفید خون (WBC) چیستند؟

گلبول های سفید خون (WBC) که با نام لکوسیت ها نیز شناخته می شوند، مسئول محافظت از بدن در برابر عفونت هستند و به عنوان بخشی از سیستم ایمنی بدن، در جریان خون حضور دارند و از طریق دیواره رگ های خونی و بافت های بدن حرکت می کنند تا محل عفونت را شناسایی کرده و به صدمات یا بیماری ها پاسخ دهند و هر میکرو ارگانیسم ناشناخته که وارد بدن می شود را مورد حمله قرار دهند.

گلبول های سفید خون برخلاف نامشان، بی رنگ هستند اما هنگام بررسی زیر میکروسکوپ و رنگ آمیزی با رنگ مخصوص، می توانند به رنگ بسیار روشن بنفش تا صورتی دیده شوند.

این سلول های بسیار ریز، دارای شکل گرد و هسته مشخص در مرکز خود هستند و تنها با میکروسکوپ قابل مشاهده می باشند.

مطلب پیشنهادی: نوتروفیل در آزمایش خون

نحوه تشکیل و تولید گلبول ‌های سفید خون (WBC)

گلبول های سفید خون (WBC) از سلول هایی که در بدن به سلول های دیگر تبدیل می شوند (سلول های بنیادی) در بافت نرم داخل استخوان ها (مغز استخوان) منشاء می گیرند.

دو نوع از گلبول های سفید (لنفوسیت ها) در غده تیموس (سلول های T) و گره های لنفاوی و طحال (سلول های B) رشد می کنند.

وظایف و نقش گلبول های سفید خون در سیستم ایمنی

هنگامی که گلبول های سفید (WBC) در جریان خون و بافت های بدن حرکت می کنند، محل عفونت را شناسایی کرده و مانند یک ژنرال ارتش، به دیگر گلبول های سفید اطلاع می دهند تا در دفاع از بدن در برابر میکرو ارگانیسم ناشناخته کمک کنند.

هنگامی که ارتش گلبول های سفید به محل رسید، با تولید پروتئین های آنتی بادی با مهاجم مبارزه می کنند؛ این پروتئین ها به میکرو ارگانیسم متصل می شوند و آن را نابود می کنند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش پاپ اسمیر مایع

انواع گلبول های سفید خون (WBC)

گلبول های سفید خون پنج نوع اصلی دارند:

• نوتروفیل ها: با کشتن باکتری ها، قارچ ها و ذرات خارجی به محافظت از بدن در برابر عفونت کمک می کنند.
• لنفوسیت ها: شامل سلول های T، سلول های کشنده طبیعی و سلول های B هستند که از بدن در برابر عفونت های ویروسی محافظت می کنند و پروتئین هایی برای مقابله با عفونت (آنتی بادی ها) تولید می کنند.
• ائوزینوفیل ها: انگل ها و سلول های سرطانی را شناسایی و از بین می برند و به بازوفیل ها در پاسخ های آلرژیک کمک می کنند.
• بازوفیل ها: باعث ایجاد پاسخ آلرژیک مانند سرفه، عطسه یا آبریزش بینی می شوند.
• مونوسیت ها: با پاکسازی سلول های آسیب دیده از بدن در برابر عفونت دفاع می کنند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش پاپ اسمیر با تفسیر نتایج و نحوه انجام

تعداد طبیعی گلبول های سفید خون (WBC)

گلبول های سفید خون (WBC) حدود 1 درصد از خون شما را تشکیل می دهند. تعداد گلبول های قرمز خون در بدن شما بیشتر از گلبول های سفید است.

تولید حدود 100 میلیارد گلبول سفید در روز برای بدن طبیعی است.

پس از انجام آزمایش خون، تعداد گلبول های سفید شما محاسبه می شود که نشان دهنده تعداد سلول ها در هر میکرولیتر خون است. تعداد طبیعی گلبول های سفید خون بین 4000 تا 11,000 سلول در هر میکرولیتر قرار دارد.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون تری گلیسیرید

آزمایش خون WBC

آزمایش خون WBC، یکی از اجزای اصلی آزمایش شمارش کامل خون (CBC) است که به تنهایی انجام نمی شود و در قالب آزمایش CBC گزارش می شود.

آزمایش CBC توسط آزمایشگاه و پس از این که یک تکنیسین خون شما را می گیرد انجام می شود و تعداد گلبول های سفید (WBC) و قرمز خون شما را بررسی می کند.

دلایل انجام آزمایش خون  WBC

آزمایش خون WBC برای مشخص شدن تعداد گلبول های سفید (WBC) در خون انجام می شود و می تواند به تشخیص بیماری ها و شرایط مختلف کمک کند، از جمله:

• عفونت
• واکنش آلرژیک
• التهاب
• سرطان های خون مانند لوسمی یا لنفوما

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون فریتین

نحوه انجام و آمادگی قبل از آزمایش خون  WBC

برای انجام آزمایش خون WBC ، نمونه خون مورد نیاز است.

در بیشتر مواقع، قبل از انجام آزمایش نیاز به اقدامات خاصی نیست. حتماً پزشک خود را از تمام داروهایی که مصرف می کنید مطلع نمایید، حتی داروهایی که بدون نسخه هستند، زیرا برخی داروها می توانند نتایج آزمایش خون WBC را تغییر دهند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش قند خون: آمادگی، انواع، انجام و تفسیر نتایج

خطرات و عوارض آزمایش خون WBC

انجام آزمایش خون WBC معمولاً خطر کمی دارد. اندازه رگ ها و شریان ها در افراد مختلف و در دو سمت بدن متفاوت است، بنابراین گرفتن نمونه خون ممکن است در برخی افراد سخت تر باشد.

زمانی که سوزن برای خون گیری وارد رگ می شود، برخی افراد درد متوسط و برخی دیگر فقط سوزش خفیف یا نیش را حس می کنند. پس از آن، ممکن است کبودی خفیف یا ضربان دار شدن ناحیه ایجاد شود که معمولاً خیلی زود برطرف می شود.

خطرات جزئی دیگر شامل:

• خونریزی بیش از حد
• غش کردن یا احساس سرگیجه
• ایجاد چندین سوراخ برای پیدا کردن رگ ها
• هماتوم (جمع شدن خون زیر پوست)
• عفونت (همیشه زمانی که پوست شکسته شود، یک خطر جزئی وجود دارد)

مطلب پیشنهادی: آزمایش بارداری: انواع، نحوه انجام و تفسیر دقیق

تفسیر نتایج آزمایش خون WBC

مقدار طبیعی گلبول های سفید (WBC) در خون برابر است با ۴۵۰۰ تا ۱۱۰۰۰ در هر میکرولیتر خون (۴.۵ تا ۱۱ × ۱۰ به توان ۹ در لیتر).

اگر تعداد گلبول های سفید خون شما پایین باشد، احتمال ابتلا به عفونت ها (لکوپنی) بیشتر است. اگر تعداد گلبول های سفید خون بیش از حد باشد (لکوسیتوز)، ممکن است شما دچار عفونت یا یک اختلال پزشکی زمینه ای مانند لوسمی، لنفوم یا اختلال ایمنی باشید.

توجه: دامنه طبیعی ممکن است در آزمایشگاه های مختلف کمی متفاوت باشد. برخی آزمایشگاه ها از روش های اندازه گیری متفاوت استفاده می کنند یا نمونه های مختلفی را بررسی می نمایند.

مطلب پیشنهادی: آزمایش خون بیلی روبین

کاهش تعداد گلبول های سفید (لکوپنی)

کاهش تعداد گلبول های سفید را لکوپنی می نامند. تعداد کمتر از ۴۵۰۰ سلول در هر میکرولیتر (۴.۵ × ۱۰ به توان ۹ در لیتر) زیر حد طبیعی محسوب می شود.

نوتروفیل ها یکی از انواع WBC  ها هستند و نقش مهمی در مقابله با عفونت ها دارند.

علل کاهش تعداد گلبول های سفید (WBC)

علل کاهش تعداد WBC ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• کمبود یا نارسایی مغز استخوان (کم خونی آپلاستیک)
• قرار گرفتن در معرض داروهای شیمی درمانی یا سایر داروها
• برخی بیماری های خودایمنی مانند لوپوس سیستمیک (SLE)
• بیماری های کبد یا طحال
• درمان با اشعه برای سرطان
• برخی بیماری های ویروسی مانند مونونوکلئوز (mono)
• حمله سلول های سرطانی به مغز استخوان (لوسمی)
• عفونت های باکتریایی بسیار شدید
• کمبود ویتامین (B12)
• استرس شدید جسمی یا روانی (مانند آسیب یا جراحی)
• ویژگی های نژادی یا ژنتیکی (که در میان آفریقایی آمریکایی ها غیر معمول نیست)
• ایدز (HIV)

مطلب پیشنهادی: آزمایش CBC: شمارش کامل خون و تفسیر نتایج

افزایش تعداد گلبول های سفید (لکوستوز)

تعداد بالاتر از حد طبیعی WBC ها را لکوستوز می نامند.  تعداد بیش از 11,000 سلول در هر میکرولیتر خون نشان دهنده افزایش تعداد گلبول های سفید خون می باشد.

علل افزایش تعداد گلبول های سفید (WBC)

• برخی داروها یا داروهای خاص
• سیگار کشیدن
• پس از عمل جراحی برداشتن طحال
• بیماری های التهابی و اختلالات خودایمنی مانند لوپوس و آرتریت روماتوئید
• لوسمی یا بیماری هوچکین
• آسیب بافتی (به عنوان مثال سوختگی ها)
• بارداری
• صدمات جسمی یا استرس شدید روانی
• عفونت های ویروسی (مونونوکلئوز)
• عفونت های باکتریایی (سپسیس)
• آلرژی ها

علائم رایج افزایش یا کاهش تعداد گلبول های سفید خون (WBC)

علائم رایج افزایش یا کاهش بیش از حد تعداد گلبول های سفید خون، شامل موارد زیر می شود:

• تب، دردهای بدنی و لرز
• زخم هایی که قرمز، متورم، چرک دار هستند یا بهبود نمی یابند
• عفونت های مکرر
• سرفه مداوم یا دشواری در تنفس

درمان های رایج اختلالات گلبول های سفید خون (WBC)

درمان اختلالات گلبول های سفید خون بسته به تشخیص و شدت بیماری متفاوت است. درمان ها شامل موارد زیر می باشند:

• مصرف ویتامین ها
• استفاده از آنتی بیوتیک ها
• جراحی برای جایگزینی یا ترمیم مغز استخوان
• انتقال خون
• پیوند سلول های بنیادی

داروهای موثر بر تعداد گلبول های سفید خون (WBC)

داروهایی که ممکن است تعداد WBC را کاهش دهند:

• آنتی بیوتیک ها
• ضد تشنج ها
• داروهای ضد تیروئید
• آرسنیک ها
• کاپتوپریل
• داروهای شیمی درمانی
• کلرپرومازین
• کلوزاپین
• دیورتیک ها (قرص های ادرار آور)
• مسدودکننده های H2 هیستامین
• سولفونامیدها
• کینیدین
• تربینافین
• تیکلوپیدین

داروهایی که ممکن است تعداد WBC را افزایش دهند:

• آگونیست های بتا آدرنرژیک (به عنوان مثال، آلبوترول)
• کورتیکواستروئیدها
• اپی نفرین
• فاکتور محرک کلنی گرانولوسیت
• هپارین
• لیتیوم

مراقبت و پیشگیری از اختلالات گلبول های سفید خون (WBC)

می توانید از گلبول های سفید خون خود با روش های زیر مراقبت کنید:

• رعایت بهداشت فردی برای پیشگیری از عفونت
• مصرف ویتامین ها برای تقویت سیستم ایمنی بدن
• درمان بیماری های که عارضه جانبی آن ها اختلالات گلبول های سفید خون می باشد

جمع بندی

گلبول های سفید خون به عنوان خط اول دفاع بدن در برابر صدمات یا بیماری ها عمل می کنند. برای حفظ سلامت گلبول های سفید خون، ویتامین مصرف کنید تا سیستم ایمنی بدن تقویت شود و رعایت بهداشت فردی را برای پیشگیری از عفونت فراموش نکنید. اگر علائمی مانند تب و لرز، عفونت های مکرر، سرفه مداوم یا دشواری در تنفس را تجربه کردید، با متخصص مراقبت های بهداشتی خود تماس بگیرید تا تعداد گلبول های سفید خون شما بررسی شود.

مراجع:
منبع شماره 1
منبع شماره 2