آزمایش خون تری گلیسیرید، یکی از روش های مهم برای اندازه گیری میزان تری گلیسیرید در بدن است. تری گلیسیرید، نوعی چربی (لیپید) است که از کالری های اضافی دریافتی بدن و همچنین از چربی های موجود در مواد غذایی تشکیل می شود. این چربی ها در جریان خون گردش کرده و در زمان نیاز، توسط بدن برای تامین انرژی آزاد می شوند.
افزایش سطح تری گلیسیرید در خون می تواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی و التهاب لوزالمعده (پانکراتیت) را افزایش دهد. معمولاً سطح تری گلیسیرید زمانی بالا می رود که فرد به طور منظم بیش از نیاز بدن کالری دریافت کند یا دچار برخی مشکلات سلامتی باشد.
در ادامه با روش تفسیر نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید و راه های کنترل سطح تری گلیسیرید آشنا می شوید.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون فریتین
چرا به آزمایش خون تری گلیسیرید نیاز داریم؟
چرا به آزمایش خون تری گلیسیرید نیاز داریم؟
پزشکان معمولاً هر پنج سال یک بار آزمایش خون تری گلیسیرید را به عنوان بخشی از آزمایش چربی خون (پنل لیپید) تجویز می کنند.
آزمایش چربی خون یا پنل لیپید میزان موارد زیر را اندازه گیری می کند:
- سطح تری گلیسیرید
- کل کلسترول خون
- سطح کلسترول «خوب» یا لیپوپروتئین با چگالی بالا (HDL)
- سطح کلسترول «بد» یا لیپوپروتئین با چگالی کم (LDL)
پزشک ممکن است در شرایط خاص، آزمایش خون تری گلیسیرید را در فواصل زمانی کوتاه تری تجویز کند، به ویژه اگر شما:
- تحت درمان برای کاهش سطح بالای تری گلیسیرید باشید،
- دچار پیش دیابت یا دیابت باشید،
- سابقه خانوادگی بیماری های قلبی داشته باشید،
- یا به HIV مبتلا باشید.
کودکان نیز در صورت افزایش احتمال ابتلا به بیماری های قلبی ممکن است نیاز به انجام آزمایش خون تری گلیسیرید داشته باشند. این موضوع به ویژه در کودکانی اهمیت دارد که سابقه خانوادگی بیماری قلبی دارند یا از اضافه وزن و چاقی رنج می برند. معمولاً به کودکانی که در معرض خطر بالای ابتلا به بیماری های قلبی قرار دارند توصیه می شود این آزمایش را در سنین بین 2 تا 10 سالگی انجام دهند.
مطلب پیشنهادی: آزمایش ژنتیک: انواع، ضرورت انجام و تفسیر نتایج
سطح بالای چربی های خون می تواند باعث تنگ شدن شریان ها شود؛ وضعیتی که با نام تصلب شرایین یا آترواسکلروز شناخته می شود و خطر ابتلا به بیماری های قلبی را افزایش می دهد. همچنین افزایش تری گلیسیرید خون ممکن است موجب التهاب لوزالمعده (پانکراتیت) و بروز عوارض جدی شود.
پس از بررسی نتایج آزمایش، پزشک در صورت نیاز می تواند تغییراتی در سبک زندگی یا داروهای کاهش دهنده تری گلیسیرید را برای کنترل بهتر وضعیت شما توصیه کند.
چگونه برای آزمایش خون تری گلیسیرید آماده شویم؟
چگونه برای آزمایش خون تری گلیسیرید آماده شویم؟
برای به دست آوردن نتایج دقیق در آزمایش چربی خون ناشتا، معمولاً لازم است به مدت ۱۲ ساعت قبل از انجام آزمایش از خوردن و نوشیدن خودداری کنید. نوشیدن آب در این مدت مانعی ندارد. پزشک معالج ممکن است دستورالعمل های دقیق تری درباره مدت زمان ناشتایی ارائه دهد و گاهی توصیه می کند برای مدتی پیش از آزمایش از مصرف الکل یا برخی داروها خودداری کنید تا نتایج آزمایش دقیق تر باشد.
برخی داروها می توانند بر نتیجه آزمایش تأثیر بگذارند. از جمله این داروها می توان به موارد زیر اشاره کرد:
- اسید آسکوربیک (ویتامین C)
- آسپاراژیناز
- بتابلوکرها
- کلستیرامین
- کلوفیبرات
- کلستیپول
- استروژن ها
- فنوفیبرات
- روغن ماهی
- جم فیبروزیل
- نیکوتینیک اسید (نیاسین)
- قرص های جلوگیری از بارداری
- مهارکننده های پروتئاز
- رتینوئیدها
- برخی داروهای ضد روان پریشی
- استاتین ها
در صورت مصرف هر یک از این داروها، حتماً پیش از انجام آزمایش خون تری گلیسیرید، پزشک خود را مطلع کنید تا در صورت لزوم، زمان انجام آزمایش یا نحوه تفسیر نتایج مطابق وضعیت شما تنظیم شود.
مطلب پیشنهادی: آزمایش قند خون: آمادگی، انواع، انجام و تفسیر نتایج
آزمایش خون تری گلیسیرید چگونه انجام می شود؟
آزمایش خون تری گلیسیرید چگونه انجام می شود؟
در این آزمایش، یک متخصص مراقبت های بهداشتی معمولاً نمونه خون را از سیاهرگ قسمت داخلی آرنج یا پشت دست می گیرد و نمونه برای بررسی سطح تری گلیسیرید به آزمایشگاه ارسال می شود.
در برخی موارد، از دستگاه های خانگی یا قابل حمل نیز برای انجام آزمایش استفاده می شود. در این روش، نمونه ای کوچک از خون از نوک انگشت گرفته شده و دستگاه میزان تری گلیسیرید را به عنوان بخشی از آزمایش چربی خون اندازه گیری می کند. این نوع آزمایش معمولاً در کلینیک های سیار یا نمایشگاه های سلامت نیز انجام می شود.
همچنین می توانید دستگاه های خانگی اندازه گیری تری گلیسیرید تهیه کنید یا با استفاده از کیت های آزمایش خانگی، نمونه خون خود را گرفته و برای بررسی به آزمایشگاه ارسال نمایید. پیش از انتخاب هر یک از این روش ها، بهتر است با پزشک خود مشورت کنید تا مطمئن شوید آزمایش خانگی برای شما گزینه مناسبی است.
مطلب پیشنهادی: آزمایش پاپ اسمیر با تفسیر نتایج و نحوه انجام
تفسیر نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید
سطح تری گلیسیرید ناشتا معمولاً روزانه کمی متفاوت است. پس از صرف غذا، میزان تری گلیسیرید می تواند به طور قابل توجهی افزایش یابد و ممکن است ۵ تا ۱۰ برابر سطح ناشتا باشد.
دسته بندی های کلی نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید به شرح زیر است:
محدوده طبیعی
- بزرگسالان: سطح طبیعی تری گلیسیرید ناشتا کمتر از ۱۵۰ میلی گرم بر دسی لیتر (mg/dL) است.
- کودکان و نوجوانان ۱۰ تا ۱۹ ساله: سطح طبیعی کمتر از ۹۰ میلی گرم بر دسی لیتر است.
محدوده بالا
اصطلاح پزشکی هایپر تری گلیسیریدمی به معنی افزایش تری گلیسیرید در خون است.
پزشکان معمولاً سطح بالای تری گلیسیرید ناشتا را به سه دسته زیر تقسیم می کنند:
- مرزی (نزدیک به حد بالا): ۱۵۰ تا ۱۹۹ میلی گرم بر دسی لیتر
- بالا: ۲۰۰ تا ۴۹۹ میلی گرم بر دسی لیتر
- خیلی بالا: بیش از ۵۰۰ میلی گرم بر دسی لیتر
اگر سطح تری گلیسیرید ناشتا بالاتر از 500 میلی گرم بر دسی لیتر باشد، خطر ابتلا به التهاب لوزالمعده (پانکراتیت) بسیار بالا است و در چنین شرایطی باید فوراً درمان برای کاهش تری گلیسیرید آغاز شود.
همچنین در افرادی که سطح تری گلیسیرید بالایی دارند، کلسترول کل خون نیز ممکن است افزایش یابد. این وضعیت با نام چربی خون بالا (هایپر لیپیدمی) شناخته می شود.
مطلب پیشنهادی: آزمایش بارداری: انواع، نحوه انجام و تفسیر دقیق
چه عواملی باعث افزایش سطح تری گلیسیرید می شوند؟
چه عواملی باعث افزایش سطح تری گلیسیرید می شوند؟
ممکن است سطح تری گلیسیرید شما افزایش یابد اگر:
- سیگار می کشید
- سبک زندگی کم تحرک یا نشسته دارید
- اضافه وزن یا چاقی دارید
- مصرف الکل دارید
- رژیم غذایی کم پروتئین و پرکربوهیدرات مصرف می کنید
سایر بیماری ها و شرایط پزشکی که می توانند باعث افزایش سطح تری گلیسیرید شوند، شامل موارد زیر هستند:
- برخی بیماری های کبدی، مانند کبد چرب غیر الکلی
- دیابت، به ویژه در صورت کنترل نامناسب
- عوامل ژنتیکی
- چربی خون بالا (هایپرلیپیدمی)
- کم کاری تیروئید (هایپوتیروئیدیسم)
- سندرم نفروتیک یا بیماری های کلیوی
- التهاب لوزالمعده (پانکراتیت)
- نارسایی کلیه
برخی اختلالات ژنتیکی ارثی که می توانند باعث افزایش سطح تری گلیسیرید شوند، عبارتند از:
- هایپرلیپیدمی ترکیبی خانوادگی
- دیس لیپوپروتئینمی خانوادگی
- هایپر تری گلیسیریدمی خانوادگی
- کمبود آنزیم لیپاز لیپوپروتئینی خانوادگی
بارداری می تواند بر نتایج آزمایش خون تری گلیسیرید تأثیر بگذارد.
تفسیر نتایج برای کودکان و نوجوانان نیز ممکن است متفاوت باشد. بنابراین توصیه می شود برای درک درست نتایج و تعیین اقدامات مناسب، با پزشک کودک خود مشورت کنید.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون RBC
چگونه می توان سطح تری گلیسیرید را کنترل کرد؟
ممکن است با انجام اقدامات زیر بتوانید سطح تری گلیسیرید خون خود را کاهش دهید:
- کاهش وزن در صورت نیاز
- کم کردن کالری مصرفی روزانه
- پرهیز از مصرف غذاهای شیرین، تصفیه شده و فوق فرآوری شده
- انتخاب چربی های سالم، مانند چربی های موجود در مواد غذایی گیاهی یا ماهی
- کاهش یا خودداری از مصرف الکل
- انجام ۳۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط در اکثر روزهای هفته، مانند پیاده روی سریع، شنا یا دوچرخه سواری
مصرف مداوم مقادیر زیاد کربوهیدرات ها، به ویژه قند، می تواند سطح کلسترول و تری گلیسیرید را افزایش دهد.
ورزش می تواند تری گلیسیرید را کاهش داده و کلسترول مفید HDL را افزایش دهد. حتی در صورت عدم کاهش وزن، ورزش به کنترل سطح تری گلیسیرید کمک می کند.
در صورتی که دچار بیماری یا شرایطی باشید که باعث افزایش تری گلیسیرید می شود، درمان معمولاً بر کنترل علت زمینه ای متمرکز است.
مطلب پیشنهادی: آزمایش خون بیلی روبین
داروها و مکمل های رایجی که می توانند سطح تری گلیسیرید را کاهش دهند عبارت اند از:
- اُمگا-۳
- نیاسین (ویتامین B3)
- فیبرات ها
- استاتین ها
سطح بالای تری گلیسیرید و کلسترول اغلب با هم رخ می دهند. وقتی این اتفاق می افتد، درمان بر کاهش هر دو سطح از طریق دارو و تغییرات در سبک زندگی متمرکز است.
مهم است که با پزشک و متخصص تغذیه همکاری کنید تا سطح بالای تری گلیسیرید را هم از طریق دارو و هم با تغییر در سبک زندگی کاهش دهید.
مطلب پیشنهادی: آزمایش CBC: شمارش کامل خون و تفسیر نتایج
خلاصه
آزمایش خون تری گلیسیرید، بخشی از آزمایش چربی خون (پانل لیپید) است. پزشکان این آزمایش را برای بررسی میزان چربی ها در خون توصیه می کنند. سطح بالای تری گلیسیرید می تواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی و سایر مشکلات سلامتی را افزایش دهد.
تغییر در رژیم غذایی و برنامه ورزشی ممکن است به کنترل سطح تری گلیسیرید کمک کند، اما در بسیاری از موارد پزشکان داروهایی برای کاهش آن تجویز می کنند.
درمان سطح بالای تری گلیسیرید و کلسترول بالا می تواند خطر عوارض را کاهش داده و از سلامت کلی بدن حمایت کند.
علت وجود گلبول های قرمز در ادرار (هماتوری) چیست؟ [...]
اختلالات گلبول های قرمز خون به شرایطی گفته می [...]
بیماری ام اس یا مولتیپل اسکلروزیس یک بیماری مزمن [...]
نوتروفیل ها در آزمایش خون، مهم ترین گلبول های [...]
آزمایش پاپ اسمیر مایع، یکی از دقیق ترین و [...]
غربالگری سه ماهه دوم بارداری یکی از مهم ترین [...]
غربالگری سه ماهه اول بارداری، یکی از مراحل حیاتی [...]